مسرى صعب العلاج مثل خناق و و با و انفلونزا و غيرها در آنجا بروز و شيوع پيدا كرده . و غالبا خلقش از آسيب اين‌گونه امراض محفوظ بوده‌اند . همه‌قسم ميوجات در آنجا به‌عمل مىآيد و هلويش بر ساير جاها اختصاص و يك نوع امتيازى دارد . كوه هزار - رودخانه‌ها 28 كوه هزار نيز در دو فرسنگى راين واقع و ارتفاع اين كوه از سطح دريا چهار هزار و نهصد ذرع است و از يك طرف به كوههاى ساردويه و از طرف ديگر به كوه شاه لاله‌زار متصل مىشود . و طوايف بلوچ آبدوغى و محمد رضا خانى و سركوئى و بالاختصاص طايفهء مقبلى در آنجا ئيلاق « 1 » مىكنند و اطرافش مزارع چند و در يك نقطه از قله‌هاى مرتفع اين كوه زمينى است مسطّح و مزرعه [ اى ] در آنجاست مسمّى به درزنگى . و خاكش در نهايت نرمى و استعداد از براى زراعت ، و با شدّت ييلاقيّت و سورت سردى هوا كه از ابتداى زراعت تا گاه حصادى چهارده ماه طول مىكشد غالبا بذرى پانزده بذر عمل مىآيد . و معادن مرمر خاكىرنگ و زرد و سبز و سفيد بسيار خوب هم در اين كوه ديده‌اند . رود هفت‌كوس 29 و رودخانه‌هاى عديده از جوانب و اطرافش جارى است كه يكى را رود هفت‌كوس مىنامند و به طرف بردسير رفته منتهى به چاروك خالصهء باغين مىشود ، و ديگرى رودخانهء شور است كه به جيرفت مىرود ، و سيّم رشته‌اى است كه از خط ديگر به هلىرود « 2 » ملحق مىشود ، و چهارم رودخانه‌اى است كه در اين خط سير مىكند و آن را [ 9 ] رودخانهء تهرود مىنامند و مصبّش شن‌زارى است پشت بم و اطراف رودخانهء مزبوره گز و پده بسيار و كبك و تيهو بىشمار است . آبش در وقت نهايت طغيان از سيصد سنگ متجاوز و در زمان غايت قلت بيست الى ده سنگ است . و در هرجا زمين نرم مسطحى ديده‌اند براى ديوان زراعت ، و هرجا را هم مالكين تصاحب كرده‌اند ، فراخور حوصله مالياتى بر آن بسته‌اند و يكى دو چشمه هم در اطراف رودخانه جارى است كه قريب هفت هشت سنگ آب دارد و در وقت

--> ( 1 ) - كذا ( - ييلاق ) . ( 2 ) - ( - هليل‌رود ) .